Een moordspel thuis spelen: zo pak je zo een avond aan

Een moordspel thuis werkt zo: iedereen krijgt een personage met een geheim, er is een moord gepleegd, en in een paar rondes ondervraag je elkaar tot iedereen tegelijk een dader aanwijst. Eén van de spelers is die dader, en die weet dat zelf. Toneelspelen hoeft niet; voorlezen wat er op je kaart staat werkt net zo goed.

Reken op twee tot drie uur, vier tot twaalf spelers, en een half uur voorbereiding voor degene die het spel in huis haalt. Hieronder staat wat je vooraf moet regelen, wat er misgaat als je dat niet doet, en welke vorm bij welk gezelschap past.

Drie vormen, en ze spelen echt anders

Print-and-play. Je koopt een bestand, print de rollen en de aanwijzingen zelf, en deelt ze uit. Het goedkoopst, meestal tussen de tien en dertig euro, en je kunt het dezelfde avond nog doen. Je moet wel een printer hebben en een uur eerder beginnen met knippen en sorteren.

Een doos. Kant-en-klaar materiaal, vaak met kaarten, enveloppen die je op vaste momenten opent en soms rekwisieten. Duurder, en je speelt het één keer omdat iedereen daarna de dader kent. Dit is wat je bij bol.com en in de speelgoedwinkel vindt.

Met een spelleider. Iemand die het spel kent begeleidt de avond en speelt zelf niet mee. Dat kan een huisgenoot zijn die het scenario vooraf leest, of een ingehuurde acteur. Loopt het strakst, maar je bent één deelnemer kwijt.

Wat je vooraf regelt

• Het aantal staat vast. Dit is het belangrijkste punt en het punt dat het vaakst misgaat. Een moordspel voor acht personen is geschreven voor acht personages die elkaars informatie nodig hebben. Zegt er iemand af, dan mist er informatie die anderen nodig hebben en loopt de zaak vast. Kijk voor je koopt of er een variant voor minder spelers in zit.
• Rollen vooraf uitdelen. Stuur ze een paar dagen van tevoren rond. Wie zijn kaart pas aan tafel leest, is de eerste ronde nog aan het lezen terwijl de rest al speelt.
• Eten dat kan wachten. Bij een moorddiner ligt het spel stil zodra iemand in de keuken staat. Kies iets uit de oven of iets koud.
• Eén iemand houdt de tijd bij. Zonder dat loopt ronde één uit tot een uur en zit je om half twaalf nog aan ronde drie.

Hoe zo een avond loopt

Bijna elk moordspel heeft dezelfde opbouw. Eerst stelt iedereen zijn personage voor: naam, beroep, en wat hij met het slachtoffer te maken had. Dan komt de mededeling wie er dood is en hoe.

Daarna volgen twee of drie ondervragingsrondes. Per ronde krijgt iedereen nieuwe informatie op zijn kaart die hij mag prijsgeven, en meestal ook iets wat hij juist moet verzwijgen. Je mag liegen over je geheim; over alles wat je feitelijk hebt gezien niet. Die regel maakt het verschil tussen een spel en een schreeuwwedstrijd.

Aan het eind wijst iedereen tegelijk aan wie hij verdenkt, en pas dan leest de dader zijn ontknoping voor. Tegelijk aanwijzen is belangrijk: doe je het om de beurt, dan gaan de laatsten mee met de meerderheid.

Wat er misgaat

Drie dingen, en ze zijn alle drie te voorkomen.

Iemand zegt af. Zie hierboven. Heb je geen variant voor minder spelers, laat dan de gastheer of gastvrouw twee rollen spelen in plaats van er een te schrappen; de informatie blijft dan tenminste in het spel.

De stilste speler valt buiten de boot. Elk scenario geeft iedereen informatie die niemand anders heeft. Spreek af dat je in ronde twee de tafel rondgaat, zodat iedereen minstens één keer aan de beurt is geweest.

Iemand neemt het te serieus. Zeldzaam, maar het gebeurt: iemand voelt zich echt beschuldigd. Zeg voor het begin één zin dat alles wat er gezegd wordt bij de personages hoort. Dat is genoeg.

Is een moordspel iets voor jouw groep?

Ja, als je een groep hebt die vaststaat en een avond kan vrijmaken. Nee, als het aantal gasten tot de dag zelf onzeker is, of als de helft elkaar niet kent; dan is een escape-room-spel een veiligere keuze, want dat werkt met wisselende aantallen en vraagt geen rol.

Wil je liever alleen puzzelen, dan zit je bij dit genre verkeerd. Kijk dan bij murdoku of detective-puzzels.